Dismenore (Ağrılı Adet )

Adet döngüsü vajinal kanamanın ilk günü ile başlar ve bir sonraki vajinal kanama zamanına kadar sürer. Bu süre ortalama 28 gündür, bu döngü boyunca ağrı yaygın bir problemdir ve çoğu kadında tedavi edilebilir. 

Adet gören kadınların yarısından fazlasının kanamalarının ilk bir iki günü ağrısı olmaktadır. Genelikle bu ağrı hafiftir, karın ve kasıklarda ağrı, sancı yaşanabilir.  Ağrılı adet dönemi geçiren kadınlarda nadiren de olsa bulantı, kusma ve baş ağrısı gibi şikayetler de görülebilmektedir. Hatta bu şikayetler bazılarında günlük aktivelerini kısıtlayacak kadar şiddetli olabilir, okula, işe gitmek, günlük yaşama devam etmek bile mümkün olmayabilir. Bu şiddetli ağrı dismenore olarak adlandırılır. Bu şekilde olan kadınlar dayanılmaz ağrılar sebebiyle hastanelerin acil bölümlerine gidilerek, ağrı kesici iğne yaptırılmak durumunda kalabilmektedir.

Ancak adet düzensizliği, kanamanın normalden az ya da fazla gelmesi, her adet döneminde yoğun ağrı yaşanması, daha uzun sürmesi gibi sorunlar da bu ağrılara ekleniyorsa mutlaka jinekolojik muayene yapılması gerekmektedir.

Adet döneminde ağrının nedeni nedir?
Rahim bir kas dokusundan oluşan bir organdır, tüm kaslar gibi kasılır ve gevşer. Kanama süresince daha şiddetli kasılır ve bu kasılma ağrı olarak hissedilir.
Prostaglandinler rahim tarafından üretilen kimyasal maddelerdir. Prostaglandinlerin etkisi ile rahim kasları kasılır. Kanama öncesinde bu maddelerin düzeyi artar. Adet döngüsünün başında prostaglandin düzeyleri yüksektir. Mensturasyon (adet kanaması) sırasında düzeyleri azalır, bu durum ağrının neden ilk birkaç günden sonra azalma eğiliminde olduğunu açıklar.

Dismenore Bulguları

  • Alt karında ağrı veya kramplar
  • Baş ağrısı
  • Bulantı - kusma
  • Baş dönmesidir.

Dismenore Tipleri
Primer (birincil) ve sekonder (ikincil) olmak üzere iki tip dismenore vardır.

Primer Dismenore
Primer dismenore prostaglandinlerin doğal üretimi sonucu oluşan pelvik ağrıdır.
Bu genellikle ilk adet siklusları sırasında başlar ve çoğu olguda ağrı atakları yaş ilerledikçe daha az ağrılı hale gelir. Bazen ağrılar doğum sonrasında azalabilir. Adet sancıları adet kanamasından 1-2 gün önce başlar ve 3-4 gün sürüp kendiliğinden geçer. Çoğu zaman endişelenmeye gerek duyulmaz.

Sekonder Dismenore
Sekonder dismenore doğal prostaglandin salınımına bağlı oluşan ağrılar dışındaki ağrılardır. Primer dismenoreye göre daha geç yaşlarda başlar. Sekonder dismenorede ağrılar normal kramplardan daha uzun sürer. Mensturasyon başlamadan ağrılar başlayabilir ve periyod sırasında daha da şiddetlenip bittikten sonra da devam edebilir. Sekonder dismenorenin en sık nedenlerinden bazıları endometriozis ve myomlardır.

Endometriozis uterusun iç tabakasının overler ve fallop tüpleri gibi uterus dışı dokularda yer almasıdır. Bu dokular bulundukları yerde aylık hormonal değişikliklere cevap vererek kanar ve dökülür. Uterus ve vajina dışında olan bu kanama özellikle periyod öncesinde olmak üzere, periyod sırasında ve sonrasında da ağrıya neden olabilir.
Myomlar uterus dışında içinde ve duvarında gelişebilen iyi huylu kas tümörleridir. Bu tümörler kanser değildir fakat ağrıya ve şiddetli menstruel kanamaya neden olabilir.

Bunun yanında kadının rahmi, tüpleri ve yumurtalıkları ile ilgili enfeksiyonlar, rahim iç tabakasında bulunması gereken dokuların rahim kas tabakasında oluşması gibi sorunlar da Sekonder Dismenore problemine yol açabilir. Sancıların altında yatan gerçek sebebi bulabilmek adına adet düzensizliği, akıntı ve iki adet arasında kanama gibi durumlar varsa mutlaka jinekologa başvurulmalıdır. 

Adet sancılarıyla birlikte seyreden şikayetler nelerdir?

Adet kanamaları başlamadan 1-2 gün önceden hissedilmeye başlanan sancılar, beraberinde kabızlık, ishal, şişkinlik, bulantı, kusma, baş ağrısı ve hafif uyuşukluk, yorgunluk hissi getirebilir. Bu belirtilerden biri ya da bir kaçı çok şiddetli olarak hissedildiğinde başka bir sorunun varlığından şüphelenilebilir. Bu durumda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmak gerekir.

Tedavi
Dismenorenin tedavisi ilaçları ve ağrıyı azaltan teknikleri içerir. Doktor tarafından kasları gevşeten hormonal tedavi veya ilaç tedavisi önerilebilirken bazı olgularda cerrahi işleme gerek duyulabilir. 

İlaç Tedavisi
Nonsteroid anti inflamatuarlar olarak adlandırılan ilaçlar prostoglandin üretimini baskılar. Böylece krampların şiddeti azalır. Bu ilaçlar bulantı ve kusma gibi yakınmaları da önleyebilir. Bu ilaçlar siklusun ilk günü alınırsa daha etkili olur. Genellikle bir iki gün almak yeterlidir ve beraberinde alkol almaktan kaçınılmalıdır. Kanama bozukluğu, karaciğer hastalığı, mide hastalıkları ve ülseri olan hastalar tarafından kullanılmamalı veya dikkatle kullanılmalıdır.

Hormonal Tedavi
Doğum kontrol hapları bantlar ve vajinal halka gibi hormonal gebelikten korunma yöntemleri ağrıyı azaltır. Bazı vakalarda hormonal rahim içi araçlar önerilebilir. Bu hormonlar rahimden üretilen prostoglandin düzeylerini azaltarak kasılmaları, kanamayı ve ağrıyı, ayrıca myom ve endometrozis gelişimini azaltır. Ancak tedavinin kesilmesiyle bunlar tekrar büyüyebilir.

Cerrahi Tedavi
Myomlar ağrıya neden olursa rahimi besleyen damarların özel yöntemlerle kanlanmasının durdurulması yöntemi önerilebilir. Endometriozis tedavisinde laparoskopi önerilebilir. Rahim dışında büyüyen ancak rahimin iç tabakasından köken alan doku bölgeleri laparoskopi veya ameliyat ile yok edilebilir.
Şiddetli olgularda rahim alınabilir, bu tedavide son seçenektir.
 

Adet sancılarını geçirmek için evde neler yapılabilir? 

Çok şiddetli ağrı ve sancılarda doktora gidilerek ağrı kesici iğne ya da hap alınabilir. Ancak dayanılabilir düzeydeki sancıları evde kendi kendine geçirebilmek için karın ve bel bölgesine sıcak su torbası konabilir ya da ılık duş alınabilir. Sigara, alkol ve kafeini azaltmak ve karnın alt bölgesine sıcak havlu ile masaj yapmak ağrıyı hafifletebilir. Bu dönemde beslenme de çok önemlidir. Öyle ki vitamin, magnezyum ve Omega 3 yağ asitleri bakımından zengin beslenmek bu dönemde ağrıyı, krampları azaltmaya yardımcı olacaktır.


Diğer Tedaviler
Bunlar ağrıyı hafifleten fakat önlemeyen tedavilerdir.
B1 vitamin ve magnezyum takviyesi 
Akapunktur 
Egzersiz: Aerobik, bisiklet, yürüyüş, yüzme gibi egzersizler ağrıyı kesen kimyasalların üretimine neden olur. 
Sıcak uygulama: Sıcak banyo, batın üzerine uygulanan sıcak su torbaları ve pedler 
Uyku: adet döngüsü öncesinde ve sırasında uykunuzu aldığınızdan emin olun. 
Rahatlama: Meditasyon veya yoga uygulamaları.
 

Sonuç olarak menstruel periyod sırasında ağrı kadınlarda yaygın bir sorundur. Bu ağrıların çoğu hafiftir ve reçetesiz alınabilen ilaçlarla tedavi edilebilir. Bazen bu ağrılar çok şiddetli olabilir ve ek tedaviler gerekebilir. Eğer 2-3 günden daha uzun süren menstruel kramplar varsa doktora danışılmalıdır.

Tarih : 9.2.2019

Paylaş